Satranç açılışları: merkez, gelişim ve rok ilkeleri
Merkez kareleri, hafif taşların gelişimi, rok zamanı ve Çoban matı tuzağı. Ardından motora karşı 1200 Elo'da açılış çalışmanın adımları.
İçindekiler
- Satranç açılışının beş temel fikri
- 1. Merkezi piyonlarla tut
- 2. At ve filleri hızla oyuna sok
- 3. Rokla şahını güvene al
- 4. Tempoyu harcama, veziri erken çıkarma
- 5. Piyonları tasarruflu sür, kaleleri bağla
- Adı bilinen açılışlar hangi fikri taşır?
- Motora karşı açılış çalışmak
- Yeni başlayanın açılışta düştüğü tuzaklar
- Sık sorulan sorular
- Satrançta rok hangi durumlarda yapılamaz?
- Satrançta gambit ne demek?
- Satrançta beyaz başlamak avantaj mı?
Satrançta açılış, taşların başlangıç dizilişinden çıkıp birbirini destekleyen bir düzene oturduğu ilk evredir. Satranç açılışları üzerine yüzlerce adlı varyant yazılmış olsa da yeni başlayan biri için farkı ilkeler yaratır. Hangi taşın neden öne çıktığını bilen oyuncu, ezberlediği hamleler bitince de yolunu kaybetmez.
Bu fikirleri Satranç oyununda gücünü kendin ayarladığın bir satranç motoruna karşı deneyebilirsin.
Masa Mobilde oynanır
Satrançta bir satranç motoruna karşı oturur, rakibini şah mat etmeye ya da süresini bitirmeye çalışırsın. Bu satranç oyununda rakibin gücünü 1200 ile...
Satranç açılışının beş temel fikri
1. Merkezi piyonlarla tut
Tahtanın ortasındaki dört kare, yani e4, d4, e5 ve d5, açılışın asıl savaş alanıdır. Merkezdeki bir at sekiz kareye uzanabilirken köşedeki at yalnızca iki kareyi görür. İlk hamlede e ya da d piyonunu iki kare sürmek hem merkezi tutar hem de fil ile vezire yol açar.
Merkezi tutmanın tek yolu oraya piyon koymak değil. Atı f3'e çıkarmak e5'i, c3'e çıkarmak d5'i kontrol eder ve rakibin piyonunu oraya rahatça sürmesini engeller.
2. At ve filleri hızla oyuna sok
Arka sırada bekleyen taş partiye katkı vermez. Açılışta hedef, hafif taş denen iki at ile iki fili birkaç hamle içinde çıkarmaktır. Yaygın öğüt "önce atlar, sonra filler" der: atın en iyi karesi baştan bellidir, filin hangi çaprazda duracağı ise piyon yapısı şekillendikçe netleşir.
Atı a3 ya da h3 gibi kenar karelere çıkarmaktan kaçın. Oradaki at merkeze uzanmaz ve geri dönmek için ek hamle ister.
3. Rokla şahını güvene al
Başlangıçta şah, e hattında tahtanın tam ortasında durur. Merkez piyonları değişip hatlar açıldığında rakibin kale ve veziri doğrudan bu hatta iner. Rok, şahı tek hamlede kenara alır ve kaleyi merkeze yaklaştırır: şah kaleye doğru iki kare gider, kale de şahın öbür yanına geçer.
Kısa rok için şahla kale arasındaki at ve filin çıkmış olması yeter. Uzun rokta vezirin de yoldan çekilmesi gerektiği için kısa rok daha çabuk hazırlanır. Yeni başlayan için makul bir hedef, onuncu hamleden önce rok yapmış olmaktır.
4. Tempoyu harcama, veziri erken çıkarma
Açılışta her hamle bir tempodur. Aynı taşı ikinci kez oynatmak, başka bir taşın gelişimini bir hamle geciktirir. Rakip zorlamadıkça her taşı bir kez oynat, sonra yenisine geç.
Vezir en güçlü taş olduğu için erken çıkınca hedef hâline gelir. Rakip at ve fillerini ona saldırarak geliştirir. Sen her seferinde veziri kaçırırken onun taşları ilerler, seninkiler yerinde sayar.
5. Piyonları tasarruflu sür, kaleleri bağla
Piyon geri gidemez ve her piyon hamlesi arkasında zayıf kareler bırakabilir. Özellikle f piyonunu erken oynatmak şahın önündeki çaprazı açar. a ve h piyonlarıyla vakit kaybetmek de gelişimi geciktirir.
Açılışın tamamlandığını gösteren güzel bir işaret, iki kalenin arka sırada arada taş kalmadan birbirini görmesidir. Hafif taşlar çıkmış, rok yapılmış ve vezir bir kare öne alınmışsa kaleler bağlanır. Bağlanan kaleler artık açık ya da yarı açık merkez hatlarına yerleşebilir.
Adı bilinen açılışlar hangi fikri taşır?
Adlı açılışlar, beş ilkeyi belli bir piyon yapısı etrafında kuran kalıplardır. Hamle yazımında A at, F fil, V vezir, K kale, Ş şah demektir; harften sonra gelen kare, taşın gittiği yeri gösterir; araya giren x, o karedeki taşın alındığını belirtir.
- İtalyan oyunu (1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Fc4): Beyaz fili c4'e koyar ve başlangıçta yalnızca şahın koruduğu f7 karesine baskı kurar. Gelişim ve rok sırası doğal aktığı için ilk öğrenilecek açılışlar arasında sık önerilir.
- İspanyol açılışı (3.Fb5): Fil, e5 piyonunu koruyan c6 atına baskı yapar. Daha yavaş ama derin bir merkez mücadelesi doğar.
- Sicilya savunması (1.e4 c5): Siyah merkezi doğrudan karşılamak yerine d4 karesine yandan bakar. Pozisyon dengesizleşir ve iki taraf da kazanmak için oynar.
- Fransız savunması (1.e4 e6, ardından d5): Sağlam bir piyon zinciri kurar. Bedeli, c8'deki filin bir süre piyonların arkasında sıkışmasıdır.
- Vezir gambiti (1.d4 d5 2.c4): Beyaz c piyonunu teklif ederek siyahın d5 piyonunu merkezden uzaklaştırmaya çalışır.
Başlangıçta üç açılış yeter: beyazla bir tane, siyahla da e4'e ve d4'e karşı birer cevap. Hamleleri sıralamak yerine her hamlenin hangi ilkeye hizmet ettiğini sor; rakip bildiğin yoldan çıktığında da ne yapacağını bilirsin. Bu açılışları üç boyutlu taşlarla oynamak istersen Satranç 3D'yi açabilirsin: kurallar aynı, yalnız taşı sürüklemek yerine önce taşa, sonra gideceği kareye fareyle tıklıyorsun.
Motora karşı açılış çalışmak
Satranç oyununda rakibin gücünü 1200'den 3200 Elo'ya, 200'er puanlık on bir basamakta ayarlıyorsun; oyun 1400 seviyesiyle açılıyor. İlkeleri yeni deniyorsan en alttaki 1200'ü seç, rengini belirle ve Yeni oyun düğmesine bas.
- Süreyi taraf başına 5, 10, 15 ya da 20 dakika olarak seçebilirsin. Açılışta her hamleyi tartmak için 20 dakika sana alan bırakır. Süreyi değiştirmek yeni bir oyun başlattığı için bunu partiye girmeden yap.
- Saat ilk hamlenle başlıyor. Beyazla oynuyorsan hangi açılışı kuracağına taşa dokunmadan karar ver; o ana kadar süren akmaz.
- Taşı fareyle ya da parmağınla tutup gideceği kareye sürükle. Tuttuğun anda gidebileceği kareler vurgulanır, yasal olmayan bir kareye bırakırsan taş eski yerine döner.
- Siyahı seçersen ilk hamleyi motor yapar. Böylece savunma çalışırsın: motor e4 oynarsa Sicilya ya da Fransız fikrini, d4 oynarsa seçtiğin d4 savunmasını dene.
- Bir hamlenin kötü olduğunu fark edersen Hamleyi geri al düğmesine bas. Düğme senin son hamleni ve motorun cevabını birlikte geri alır, alınan taşlar da yerine döner. Böylece aynı pozisyonda başka bir fikri deneyebilirsin.
- Parti bitince yan paneldeki hamle geçmişine dön, ilk on hamleni beş ilkeye göre oku ve rokun kaçıncı hamlede geldiğini not et; bir sonraki partide bu sayıyı öne çekmeye çalış.
1200'de rahatça rok yapıp taşlarını geliştirebiliyorsan bir basamak yükselt. Rakibin gücü arttıkça merkezde unutulan bir şah ya da erken çıkan bir vezir daha pahalıya patlar.
Yeni başlayanın açılışta düştüğü tuzaklar
En bilinen tuzak Çoban matıdır. Beyaz filini c4'e, vezirini h5'e çıkarır ve f7'ye yüklenir. 1.e4 e5 2.Vh5 Ac6 3.Fc4 hamlelerinden sonra siyah Af6 oynarsa Vxf7 mattır. Savunma için önce g6 ile veziri kovala ya da Ve7 ile f7'yi koru, atı ondan sonra f6'ya çıkar.
İkinci tuzak, açılışta piyon toplamak için gelişimi bırakmaktır. Rakibin üç taşı çıkmış ve senin şahın hâlâ merkezdeyken kazandığın tek piyon, kaybedeceğin tempoyu karşılamayabilir. Piyonu almadan önce kendine bir soru sor: bu hamleden sonra kaç taşım gelişmemiş kalıyor?
Sık sorulan sorular
Satrançta rok hangi durumlarda yapılamaz?
Şah ya da rok yapılacak kale daha önce oynadıysa rok hakkı kalmaz. Şah çekilmişken, şahla kale arasında taş varken ya da şahın üzerinden geçeceği veya varacağı kare rakip taşın tehdidi altındayken de rok yapılamaz.
Satrançta gambit ne demek?
Gambit, açılışta bir piyonu bilerek feda edip karşılığında hızlı gelişim, merkez ya da saldırı kazanmaktır. Vezir gambitinde c4 piyonu alınabilir, fakat siyahın o piyonu elde tutması zor olduğu için çoğu kez geri kazanılır.
Satrançta beyaz başlamak avantaj mı?
Evet, ilk hamleyi yapan beyaz açılışa bir tempo önde başlar ve bu küçük bir avantaj sayılır. Siyahın savunmaları bu farkı dengelemeye ve beyazın merkezine karşı oyun kurmaya göre şekillenir.
Aynı listedeki diğer oyunlar: Satranç
Yorumlar
İlk yorumu sen yaz
İşine yarayan bir adım, eksik bulduğun bir nokta ya da kendi ipucun varsa yaz.
Yorumlar yüklenemedi.
Rehberde geçen oyunlar
Diğer rehberler
Tür rehberleri
Akıl ve zeka oyunları: ders temaları ve strateji tahtaları
Zekâ Oyunları dersinin strateji teması tarayıcıda: mangaladan XOX'a altı tahtanın kısa kuralları, öbür temalar için seçim ölçütü ve sınıfta kullanım notları.
Oyun rehberleri
Satranç taşları nasıl hareket eder? Piyondan şaha tek tek
Altı taşın yolu ve taş alma biçimi, rok, geçerken alma ve terfi gibi özel hamleler. Kare adlarıyla kısa örnekler ve taşların yolundan çıkan ilk taktikler.
Oyun rehberleri