Akıl ve zeka oyunları: ders temaları ve strateji tahtaları
Zekâ Oyunları dersinin strateji teması tarayıcıda: mangaladan XOX'a altı tahtanın kısa kuralları, öbür temalar için seçim ölçütü ve sınıfta kullanım notları.
İçindekiler
- Strateji temasında oynayabileceğin altı tahta
- Mangala
- Dokuz Taş
- Reversi
- Dama
- Satranç
- XOX
- Öbür temalar için oyun nasıl seçilir?
- Sınıfta ve evde kullanırken bilmen gerekenler
- Sık sorulan sorular
- Strateji oyunu ile akıl yürütme oyunu arasındaki fark nedir?
- Mangala zekâ oyunları dersinde hangi temaya girer?
- Yeni başlayan biri bilgisayara karşı hangi seviyeyi seçmeli?
- XOX'ta İmkânsız seviyedeki bilgisayar yenilebilir mi?
MEB'in Oyun ve Oyun Etkinlikleri Dersi (Zekâ Oyunları) öğretim programı akıl ve zekâ oyunlarını altı temada topluyor: geometrik-mekanik oyunlar, sözel oyunlar, akıl yürütme ve işlem oyunları, strateji oyunları, hafıza oyunları ve zekâ soruları.
Strateji oyununda karşında bir rakip vardır ve hamleni onun vereceği cevabı düşünerek seçersin.
Strateji temasında oynayabileceğin altı tahta
Sitenin masa oyunları kategorisindeki bu altı tahtanın hepsinde bilgisayara karşı oynayabiliyorsun.
Mangala
Mangala tahtasında her oyuncunun altı kuyusu ve sağında bir hazinesi var. Oyun her kuyuda dört, toplamda 48 taşla başlar. Kendi kuyularından birini seçer, taşları saat yönünün tersine birer birer dağıtırsın; ilk taş aldığın kuyuya geri konur.
Son taş hazinene düşerse bir kez daha oynarsın. Taş almanın ise iki yolu var. Son taş rakibin bir kuyusunu çift sayıya çıkarırsa o kuyunun hepsini alırsın. Kendi tarafındaki boş bir kuyuya düşerse ve karşısında taş varsa ikisini birden hazinene katarsın.
Bir taraftaki kuyular boşalınca oyun biter ve ilk boşalan oyuncu rakibin tarafında kalan taşları da alır. Oyunun sonuna doğru kendi kuyularını önce boşaltmayı hesaplamak bu yüzden fark yaratır.
Fareyle bir kuyunun üzerine gelince son taşın düşeceği yer işaretlenir. Taş saymak oyunun merkezinde olduğu için Mangala işlem temasına da yakın durur. Bilgisayara karşı üç seviyeden birini seçebilirsin; dağıtma hızını da yavaştan anına kadar ayarlayabilirsin.
Masa 2 kişilik Mobilde oynanır
Mangala'da kuyulardaki taşları sırayla dağıtır, oyun bittiğinde hazinende rakibinden daha çok taş biriktirmeye çalışırsın. Bu iki kişilik strateji oyu...
Dokuz Taş
Dokuz Taş iç içe üç karenin 24 noktası üzerinde, oyuncu başına dokuz taşla oynanır. Aynı çizgide üç taş dizmek değirmen kurmaktır ve her değirmen rakipten bir taş aldırır. Taşlar önce boş noktalara tek tek konur, sonra çizgi boyunca kaydırılır; üç taşı kalan oyuncu taşını istediği boş noktaya uçurabilir.
Rakibin bütün taşları değirmende değilse değirmendeki taşlarını alamazsın. Bu yüzden yerleştirme evresinde bile taşlarını değirmene dönüşecek biçimde dizmek savunma kazandırır. Taşı üçün altına düşen ya da hamlesiz kalan kaybeder.
Masa 2 kişilik Mobilde oynanır
Dokuz Taş'ta taşlarını tahtadaki noktalara yerleştirip aynı çizgide üç taş dizerek değirmen kurar, rakibini üç taşın altına düşürmeye çalışırsın. Bu i...
Reversi
8×8'lik tahtada taşını, rakibin taşlarını kendi taşlarının arasında bırakacak bir kareye koyarsın ve arada kalanların hepsi senin rengine döner. Kuşatma yatay, dikey ya da çapraz olabilir; tek hamlede birkaç yönde birden taş çevrilebilir. Hiç taş çeviremeyeceğin kareye oynayamazsın, hamlen yoksa sıran geçer. Sonunda tahtada daha çok taşı olan kazanır.
Reversi'yi yeni öğreniyorsan ayarlardan olası hamleleri gösterme seçeneğini aç; oynayabileceğin kareler işaretlenir. Rakibi ana menüden seçiyorsun: Kolay, Orta ya da Zor. Kolay seviye zayıf hamleler de yaptığı için kuşatmayı öğrenirken ona karşı başlamak mantıklı.
Masa 2 kişilik Mobilde oynanır
Reversi'de taşını, rakibinin taşlarını kendi taşların arasında bırakacak bir kareye koyar ve arada kalan bütün rakip taşları kendi rengine çevirirsin....
Dama
Dama burada Türk daması kurallarıyla oynanıyor. 8×8 tahtanın bütün kareleri kullanılır, her oyuncu ikinci ve üçüncü sırasına dizilmiş 16 taşla başlar. Taşlar çapraz değil, bir kare ileri ya da sağa sola gider; geri gitmek yok. Rakip taşın üzerinden boş kareye atlayarak alırsın.
Damada planını en çok zorunlu alma kuralı şekillendirir. Almak zorunludur ve birden fazla yol varsa en çok taşı alanı oynarsın. Bu kural sayesinde rakibine bilerek bir taş verip o taşı alan rakip taşı, daha çok taş alacağın bir kareye çekebilirsin. Almak zorunda olduğun taşlar parladığı ve alma yolu tahtada çizildiği için kuralı ezberlemeden de doğru oynarsın. Son sıraya ulaşan taş dama olur ve satır ya da sütun boyunca istediği kadar ilerler.
Masa 2 kişilik Mobilde oynanır
Damada taşlarını ileri ve yana sürer, rakibin bütün taşlarını almaya ya da onu hamlesiz bırakmaya çalışırsın. Bu oyun Türk daması kurallarıyla oynanır...
Satranç
Satranç sayfasında rakibin her zaman bir satranç motoru. Gücünü 1200 ile 3200 Elo arasında, 200'er puanlık basamaklarla seçersin; varsayılan seviye 1400. Taraf başına 5, 10, 15 ya da 20 dakikalık süre belirleyebilirsin. Taşı tuttuğunda gidebileceği kareler vurgulanır, yasal olmayan bir hamlede taş eski karesine döner.
Parti bitince yan paneldeki hamle geçmişinden işin hangi hamlede bozulduğunu geriye dönüp bulabilirsin. Hamleyi geri al düğmesi senin son hamleni ve motorun cevabını birlikte geri alır.
Masa Mobilde oynanır
Satrançta bir satranç motoruna karşı oturur, rakibini şah mat etmeye ya da süresini bitirmeye çalışırsın. Bu satranç oyununda rakibin gücünü 1200 ile...
XOX
Tahtası en küçük oyun XOX. 3×3 karede kendi işaretinden üçünü satır, sütun ya da çapraz üzerinde dizen kazanır. Orta kare dört, köşeler üç çizgiye dokunduğu için kenarlardan değerlidir. İmkânsız seviyedeki bilgisayar hiç kaybetmez, ona karşı ulaşabileceğin en iyi sonuç beraberlik. Beraberliği kovalamak, kazanma ve engelleme hamlelerini görmeyi öğretir.
Masa 2 kişilik Mobilde oynanır
XOX'ta 3×3'lük tahtaya sırayla X ve O koyar, kendi işaretinden üçünü bir satır, sütun ya da çapraz üzerinde yan yana getirmeye çalışırsın. Bu kalem kâ...
Öbür temalar için oyun nasıl seçilir?
Kalan beş temada oyunu, çalıştırdığı beceriye göre seç:
- Geometrik-mekanik: şekilleri döndürmek, taşları kaydırmak ya da atlatmak üzerine kurulu bulmacalar.
- Sözel: harf ve kelimeyle oynanan, kelime bilgisini kullandıran oyunlar.
- Akıl yürütme ve işlem: rakipsiz, kuralı belli bir tahtada tahmin yerine elemeyle ilerlediğin bulmacalar.
- Hafıza: gördüğün dizilişi ya da sırayı aklında tutup sonra hatırlaman gereken oyunlar.
- Zekâ soruları: tek bir doğru cevabı olan ve birkaç adımda düşünerek çözülen sorular.
Bu temalara uygun bulmacaları zekâ oyunları sayfasında bulabilirsin; seçtiğin oyunu sınıfa götürmeden önce bir kez kendin oyna.
Sınıfta ve evde kullanırken bilmen gerekenler
Oyunlar tarayıcıda açılıyor, bilgisayara kurulum gerekmiyor. Mangala, Reversi ve XOX'ta kuyuya ya da kareye dokunmak hamle için yeter. Dama ve Dokuz Taş'ta önce taşa, sonra hedef noktaya dokunursun ya da taşı sürüklersin; Satranç'ta taş sürüklenerek oynanır. Akıllı tahtada kullanacaksan dersten önce sayfayı tahtanın tarayıcısında bir kez açıp birkaç hamle dene.
Öğretmen bilgisayarından klavyeyle yönetmek istersen kısayollar hazır:
- Mangala'da 1-6 tuşları soldan bir kuyuyu oynar, S dağıtma animasyonunu atlar.
- XOX'ta 1-9 tuşları sayı tuş takımı düzeninde kare seçer; 7, 8 ve 9 üst satırdır.
- Dama ve Dokuz Taş'ta Tab ile tahtaya geçip oklarla gezersin, Enter ya da Boşluk seçer, Esc seçimi bırakır.
- Mangala, Dama ve Dokuz Taş'ta U son hamleyi geri alır, N yeni oyun açar.
Mangala'yı turnuvada oynamak isteyen öğrenciler, mangala ve sudoku gibi oyunlarda yarışma düzenleyen Akıl ve Zekâ Oyunları Federasyonu'nu takip edebilir.
Sınıftaki ilk alıştırma için Mangala'yı aynı cihazda iki kişilik aç ve dağıtma hızını yavaşa al. Böylece her taşın nereye düştüğünü herkes görür. Her hamleden önce sınıfa son taşın hangi kuyuya düşeceğini tahmin ettir, sonra dağılışı sınıfla birlikte izle.
Sık sorulan sorular
Strateji oyunu ile akıl yürütme oyunu arasındaki fark nedir?
Strateji oyununda karşında bir rakip vardır ve hamleni onun vereceği cevabı düşünerek seçersin. Akıl yürütme ve işlem oyunlarında ise rakip yoktur; kuralı belli bir tahtada tahmin yerine elemeyle ilerlersin.
Mangala zekâ oyunları dersinde hangi temaya girer?
Mangala strateji temasında yer alır, çünkü her dağıtmada rakibinin sonraki hamlesini hesaba katarsın. Oyunun merkezinde taş saymak olduğu için akıl yürütme ve işlem temasına da yakın durur.
Yeni başlayan biri bilgisayara karşı hangi seviyeyi seçmeli?
Satrançta motoru en düşük seviye olan 1200 Elo'ya indirerek başla, çünkü varsayılan seviye 1400'dür. Reversi'de Kolay seviye zayıf hamleler de yaptığı için kuşatmayı öğrenirken iyi bir rakiptir. Ayarlardan olası hamleleri gösterme seçeneğini açarsan oynayabileceğin kareler de işaretlenir.
XOX'ta İmkânsız seviyedeki bilgisayar yenilebilir mi?
Hayır, İmkânsız seviye bütün olasılıkları hesapladığı için hiç kaybetmez ve ona karşı alabileceğin en iyi sonuç beraberliktir. Yine de beraberliği kovalamak, kazanma ve engelleme hamlelerini görmeyi öğretir. Orta kareyle köşeleri tutmak bu yüzden önemlidir.
Aynı listedeki diğer oyunlar: Zeka
Yorumlar
İlk yorumu sen yaz
İşine yarayan bir adım, eksik bulduğun bir nokta ya da kendi ipucun varsa yaz.
Yorumlar yüklenemedi.
Rehberde geçen oyunlar
Diğer rehberler
Oyun rehberleri
XOX nasıl oynanır? İmkânsız seviyede berabere kalmak
XOX'un kuralları bir cümle, kaybetmemenin yolu üç kural. İlk hamle, çatal tehdidi ve sitedeki Kolay, Orta ve İmkânsız seviyelerin nasıl oynadığı.
Oyun rehberleri
Adam asmaca nasıl oynanır, hangi harfle başlanır?
Altı hata hakkı, harf sırası, ipucunun bedeli ve kâğıtta oynamak için 40 zor kelime: adam asmacanın kuralları ve sitedeki sürümün ayrıntıları.
Oyun rehberleri