Satranç nasıl oynanır? Bilgisayara karşı ilk partin

Satrançta altı taş türü var ve her birinin kendi yürüyüşü bulunur. Satranç nasıl oynanır diye başlayan biri önce bu yürüyüşleri, sonra partiyi bitiren durumları öğrenir. 2oyun'daki Satranç tarayıcıda açılır ve bir taşı tuttuğunda gidebileceği kareleri vurgular. Böylece kuralları öğrenirken hangi hamlenin yasal olduğunu tahtada görerek ilerlersin.

Satranç

Masa Mobilde oynanır

Satrançta bir satranç motoruna karşı oturur, rakibini şah mat etmeye ya da süresini bitirmeye çalışırsın. Bu satranç oyununda rakibin gücünü 1200 ile...

Oyna

Temel satranç kuralları: amaç ve kurulum

Partinin tek bir hedefi var: rakibin şahını, kaçamayacağı ve kurtarılamayacağı bir tehdit altında bırakmak. Buna şah mat denir. Taş almak, alan kazanmak ve piyon sürmek hep bu hedefe hizmet eder. Sitedeki sürümde rakibin süresini bitirerek de kazanabilirsin.

Tahta 8×8, yani 64 karedir. Gerçek bir masada kuruyorsan bilinen kural şu: her oyuncunun sağ alt köşesinde açık renkli kare olur. Ekranda tahta hazır gelir ama dizilişi bilmek taşları tanımanı kolaylaştırır.

• Arka sıranın köşelerine kaleler, yanlarına atlar, onların yanına filler gelir.
• Vezir kendi rengindeki kareye oturur: beyaz vezir açık, siyah vezir koyu karede başlar.
• Şah, vezirin yanında kalan son kareye yerleşir.
• Sekiz piyon hemen öndeki ikinci sıraya dizilir.

İlk hamleyi beyaz yapar, sonra taraflar sırayla birer hamle oynar. Pas geçmek yoktur. Sıran geldiğinde mutlaka bir taşını oynatırsın.

Taşlar nasıl hareket eder?

Her taşın kendi yürüyüşü var. Atlar dışında hiçbir taş başka bir taşın üzerinden geçemez. Rakip taşı almak için onun durduğu kareye gidersin ve alınan taş tahtadan çıkar. Kendi taşının bulunduğu kareye ise gidemezsin.

• Şah: Her yöne yalnızca bir kare gider. Rakibin tehdit ettiği bir kareye giremez.
• Vezir: Yatay, dikey ve çapraz istediği kadar ilerler. Tahtadaki en hareketli taştır.
• Kale: Yatay ve dikey hatlarda istediği kadar gider.
• Fil: Yalnızca çapraz gider. Bu yüzden oyun boyunca hep başladığı renkteki karelerde kalır.
• At: L çizer: bir yöne iki kare, ardından yana bir kare. Taşların üzerinden atlayabilen tek taştır.
• Piyon: Bir kare ileri gider, ilk hamlesinde iki kare de gidebilir. Düz ilerideki taşı alamaz, yalnızca çapraz ilerideki kareden alır. Geri dönmez.

Yeni başlayanların kafasını en çok at karıştırır. Basit bir ipucu var: at her hamlede renk değiştirir. Açık kareden koyuya, koyudan açığa geçer.

Özel hamleler: rok, piyon terfisi ve geçerken alma

Rok

Rok, şahla kalenin aynı hamlede oynadığı tek durumdur. Şah kaleye doğru iki kare kayar. Kale de şahın üzerinden geçip hemen yanına oturur. Şahın yanındaki kaleyle yapılana kısa rok, vezir tarafındakiyle yapılana uzun rok denir.

Rok için birkaç koşul gerekir. Şah ve o kale daha önce hiç oynamamış, aralarında da hiç taş kalmamış olmalı. Şah o an şahta olmamalı. Geçeceği ve varacağı kareler de tehdit altında olmamalı.

Piyon terfisi

Karşı tarafın son sırasına ulaşan piyon, genel kurala göre vezir, kale, fil ya da ata dönüşebilir. Sitedeki sürüm bunu sormaz, piyon otomatik olarak vezir olur. Pratikte zaten çoğu zaman vezir istenir, yeni başlayan biri için de bu bir kolaylık.

Geçerken alma

Satrancın en az bilinen kuralı budur. Rakip piyon ilk hamlesinde iki kare ilerleyip senin piyonunun hemen yanına gelebilir. Bu durumda onu bir kare ilerlemiş gibi çapraz alabilirsin. Bu hak yalnızca hemen sonraki hamlede kullanılabilir. Sitedeki sürüm bu kuralı uygular: o an piyonunu tuttuğunda çapraz kare de gidilebilir kareler arasında vurgulanır.

Şah, şah mat ve pat: oyun nasıl biter?

Şahın tehdit altında olmasına "şah" denir. Şah çekilen oyuncu bunu hemen düzeltmek zorundadır ve önünde üç yol vardır:

1. Şahı tehdit edilmeyen bir kareye kaçırmak.
2. Tehdit eden taş ile şah arasına kendi taşını koymak.
3. Tehdit eden taşı almak.

Hiçbiri mümkün değilse şah mat olur ve parti biter. Kendi şahını tehdide sokan hamle de yasal değildir. Oyunda böyle bir hamle denersen taş eski karesine geri döner.

Pat ise kazanan taraf için bir tuzaktır. Sırası gelen oyuncunun şahı tehdit altında değildir ama yapabileceği hiçbir yasal hamle kalmamıştır. Sonuç beraberliktir. Bu sürümde aynı konumun üç kez tekrarlanması ve mat için yetersiz taş kalması da oyunu bitirir; sonuç ekranda yazılır.

Bilgisayara karşı ilk partini kurmak

Oyundaki rakibin bir satranç motoru. Kontrol tek: taşını fareyle ya da parmağınla sürükleyip gideceği kareye bırakırsın. Ayrıca tanımlanmış bir klavye kısayolu yok.

1. Paneldeki menüden rengini seç. Beyaz ilk hamleyi yapar. Siyahı seçersen ilk hamle motordan gelir.
2. Bot gücünü ayarla. Varsayılan seviye 1400 Elo'dur. İlk partilerin için en alt basamak olan 1200'ü seç.
3. Süreyi belirle: taraf başına 5, 10, 15 ya da 20 dakika. Acele etmeden düşünmek için 20 dakika rahat bir başlangıç olur.
4. Yeni oyun düğmesine bas. Süreyi sonradan değiştirirsen yeni bir oyun başlar, bu yüzden ayarı önceden yap.
5. Taşını tut ve vurgulanan karelerden birine bırak. Saat ilk hamlenle başlar ve yalnızca sırası gelen tarafın süresi akar.
6. Hata yaptığını fark edersen Hamleyi geri al düğmesine bas. Senin son hamlen ve motorun cevabı birlikte geri alınır, alınan taşlar da yerine döner.

Yeni başlayanın işine yarayan ilkeler

• Merkezi tut. Piyonlarını ve taşlarını ortadaki dört kareye yönlendir. Böylece taşların daha geniş alanda hareket eder.
• Taşlarını geliştir. Açılışta atları ve filleri arka sıradan çıkar. Aynı taşı üst üste oynatma.
• Erken rok yap. Rok şahını köşede güvenceye alır, kaleyi de oyuna sokar.
• Veziri erken çıkarma. Erken çıkan vezir rakip taşlara hedef olur. Onu kaçırırken de zaman kaybedersin.
• Taş değerlerini bil. Yaygın hesaba göre piyon 1, at ve fil 3, kale 5, vezir 9 puandır. Taş değişirken bu tabloyu aklında tut.

Her hamleden önce kendine iki soru sor: rakip son hamlesiyle neyi tehdit ediyor ve korumasız bir taşım var mı? Bu alışkanlık, yeni başlayanların kaybettiği pek çok taşı kurtarır. Parti bitince yan paneldeki hamle geçmişine bak ve işin nerede koptuğunu bul.

Parti kaybettiren sık hatalar

• Kazanırken pat vermek. Rakibin yalnızca şahı kaldığında veziri ona fazla yaklaştırırsan şahı hamlesiz bırakabilirsin. Mat hamlesine kadar şahın en az bir kaçış karesi kalsın.
• Yalnızca kendi planına bakmak. Saldırıya dalıp rakibin tehdidini görmemek, sık görülen bir taş kaybı sebebidir.
• Şahın önündeki piyonları boşuna sürmek. Rok yaptığın taraftaki piyonlar şahının kalkanıdır.
• Saati unutmak. 5 dakikalık bir partide uzun uzun düşünürsen iyi bir pozisyonu süreden kaybedebilirsin.
• Geri al düğmesine yaslanmak. Öğrenirken işe yarar. Ama her hatayı silersen hangi hamlenin neden kötü olduğunu göremezsin.

Satranca ara verince: benzer tahta oyunları

Tahta başında düşünmeyi seviyorsan sitede birkaç klasik daha var. Dama Türk daması kurallarıyla oynanır: taşlar çapraz değil düz gider ve taş almak zorunludur. Reversi'de rakibin taşlarını kendi taşlarının arasına sıkıştırıp rengini çevirirsin. Dokuz Taş'ta ise aynı çizgiye üç taş dizip değirmen kurar ve rakibin bir taşını alırsın.

Üçünde de bilgisayara karşı oynayabilir ya da aynı cihazda iki kişilik maç açabilirsin. Farklı satranç sürümleri satranç oyunları sayfasında, diğer tahta oyunları da Masa ve Zeka Oyunları kategorisinde toplanıyor.

İlk partin için beyazı, 1200 Elo'yu ve 20 dakikalık süreyi seç. Parti bitince hamle geçmişinde tek bir hatanı bul ve sonraki partide aynısını yapmamaya çalış.