Sudoku nasıl oynanır? Kurallar, eleme ve kalem notları

Sudoku tahtasında 81 kare var ve bunların bir bölümü oyun başladığında zaten dolu. Matematik bilmen gerekmiyor; hiç işlem yapılmıyor, rakamlar dokuz farklı sembol gibi çalışıyor. Yerlerinde harf olsa da çözüm yolu değişmezdi.

Sudoku

Bulmaca Mobilde oynanır

Dokuza dokuzluk ızgarada her satıra, her sütuna ve her üçe üçlük kutuya 1'den 9'a kadar rakamları birer kez yerleştiriyorsun. Bu Sudoku sürümü her sef...

Oyna

Sudoku'da satır, sütun ve kutu kuralı

Birçok bulmaca oyunu gibi Sudoku'nun da kuralı kısadır; asıl iş, o kuralın ızgarada nasıl birleştiğini görmektir. Izgara dokuz satır, dokuz sütun ve dokuz tane 3x3 kutudan oluşur. Bu grupların her birinde dokuz kare vardır ve her birine 1'den 9'a kadar bütün rakamlar birer kez girer. Baştan verilen rakamlar çözümün parçasıdır, onları değiştirmezsin.

Her kare aynı anda bir satıra, bir sütuna ve bir kutuya aittir. Bir kareye 5 yazdığında o üç grubun geri kalanı 5'e kapanır. Dokuz karelik bir grupta hiçbir rakam tekrar edemediği için hiçbiri eksik de kalamaz. Çözüm tekniklerinin hepsi bu ikiliden doğar; biri bir kareye neyin giremeyeceğini, öteki bir rakamın nereye gitmek zorunda olduğunu söyler.

Kare seçmek, rakam girmek, not almak

Izgarayı klavyeyle, ekrandaki tuş takımıyla ya da dokunmatik ekranda doldurabilirsin.

• Rakam girme: Bir kare seç, rakamı gir.
• Silme: Sil veya Backspace tuşu kareyi boşaltır.
• Gezinme: Ok tuşlarıyla kareler arasında dolaşırsın.
• Not modu: Kareye sağ tıkla, dokunmatik ekranda uzun bas. Aday rakamları karenin içine küçük olarak yazarsın.
• Geri alma: Sınırı yok, yanlış bir zincirin başına kadar dönebilirsin.

İlk ızgarayı adım adım çöz

İlk turda not almadan yalnızca gözünle tara. Amaç, kutular arasındaki hizaları görmeye alışmak.

1. Zorluğu çok kolaya al ve ızgarada en sık görünen rakamı bul.
2. O rakamın henüz bulunmadığı bir kutu seç.
3. Komşu kutulardaki aynı rakamların satır ve sütunlarını gözünle bu kutuya doğru uzat.
4. Kutuda rakamın girebileceği tek boş kare kaldıysa yaz.
5. Aynı rakamla diğer kutulara geç, bitince bir sonraki sık rakama dön.
6. Hiçbir rakamla sonuç alamıyorsan en dolu satıra, sütuna ya da kutuya bakıp eksik rakamları say.

Sol üst kutuda 8 eksik olsun. Yanındaki kutularda 8'ler birinci ve ikinci satırdaysa o iki satır kapanır, 8 üçüncü satıra iner. Alttaki kutulardan gelen 8'ler iki sütunu da kapatırsa geriye tek kare kalır.

Yeni yazdığın her rakam üç grupta daha eleme açar. Bu yüzden az önce sonuç vermeyen rakamlara yeniden bakmaya değer.

Tek aday, gizli tek ve eleme

Karede tek aday kalması

Bir karenin satırında, sütununda ve kutusunda görünen rakamları çıkar. Bu üç grupta 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8 ve 9 varsa geriye yalnızca 5 kalır ve kare kesinleşir.

Rakamın tek yeri kalması

Bu kez kareden değil rakamdan yola çıkarsın. Üç boş karesi olan bir satırda 7 eksik olsun. İki karenin sütununda zaten 7 varsa, üçüncü kare başka adaylar taşısa bile 7 orada olmak zorundadır.

Kutudan satıra eleme

Bir kutuda 4'ün girebileceği kareler aynı satırda sıralandıysa, o kutunun 4'ü mutlaka bu satıra düşer. Böylece satırın kutu dışında kalan karelerinden 4'ü silebilirsin. Aynı mantık sütunlar için de geçerli.

İki karelik çiftler

Aynı grupta iki karenin adayları yalnızca 3 ve 8 ise bu iki rakam o iki kareyi kapatır. Hangisinin nereye gideceğini henüz bilmesen de grubun diğer karelerinden 3 ve 8'i çıkarırsın.

Kalem notları ne zaman devreye girer?

Kolay ızgaralarda gözle tarama uzun süre yeter. Gözle tarama tıkandığında kareyi not moduna al ve satırında, sütununda, kutusunda bulunmayan rakamları yaz. Bütün ızgarayı bir anda notlamak yerine en dolu kutudan başla, çünkü az boşluk az aday demektir.

Notlar ancak güncel kaldıkça değerlidir. Bir kareyi kesinleştirdiğinde aynı satır, sütun ve kutudaki notları gözden geçir, o rakam hâlâ duruyorsa çıkar. Adayı ikiye düşen kareler, sıradaki çifti ararken ilk bakacağın yerlerdir.

Takıldığında ne yapmalısın?

Simon Tatham imzalı bu sürümün ürettiği bulmacaların hepsi yalnızca mantıkla çözülüyor. Takıldıysan eksik olan şey şans değil, henüz görmediğin bir eleme. Rastgele rakam denemek yerine notlarına dön.

Yalnızca satırları taramak da ızgarayı kilitlenmiş gibi gösterir. Sıkıştığında sütunlara ve kutulara geç, sonra aynı alanı kareye değil rakama bakarak yeniden oku.

Bir grupta aynı rakamı iki kez gördüysen yalnızca o kareyi silmek yetmez. Yanlış rakamdan türettiğin kareler de şüphelidir. Geri al ile çelişkinin ortadan kalktığı yere kadar dön.

Kolay ızgaradan çapraz ve yapboz sürümlere

Zorluk çok kolaydan son derece zora uzanır. Seviye atlamak için makul bir ölçü, iki ızgarayı üst üste geri almaya başvurmadan bitirmek. Klasik Sudoku'da zorluk arttıkça tek adaylar seyrekleşir, kutudan satıra eleme ve çiftler daha sık gerekir. Kalem notunu alışkanlık hâline getirmeden en üst seviyelere çıkmanın anlamı yok.

Klasik ızgaraya alıştığında önce çapraz sürüme geç; kutular yerinde durduğu için bildiğin taramaların hepsi çalışır, yalnızca iki köşegeni de hesaba katarsın. İki ana köşegen de 1–9 içerdiği için köşegen üzerindeki bir kare dört gruba, merkez kare beşe bağlanır. Yapboz sürümünde kutular düzensiz parçalardan oluşur, yani 3x3 hizalarına güvenemezsin; her parçanın sınırını ayrı ayrı izlemen gerekir.

Hesabın da işe karıştığı bir ızgara istersen Keen: Sayı Kafesi'ni aç. Orada 3x3 kutuların yerine köşesinde işlem yazan kafesler var.