İndirmeden oynanan oyunlar: tarayıcıda nasıl çalışır?

Bir oyunu denemek için dosya indirmen, kurulum sihirbazını beklemen ya da telefonunda yer açman gerekmiyor. İndirmeden oynanan oyunlar, açtığın web sayfasının içinde çalışıyor ve bu işte tarayıcı bir oyun konsolu gibi davranıyor. Mantığını bir kez kavradığında hangi oyunun telefonda, hangisinin bilgisayarda daha rahat oynanacağını da kolayca ayırt edersin.

HTML5 oyunu nedir, tarayıcıda nasıl çalışır?

HTML5, web sayfalarının yazıldığı dilin güncel sürümüne ve onunla gelen tarayıcı teknolojilerine verilen genel ad. Oyunun kuralları ve mantığı JavaScript ile yazılıyor. Görüntü, sayfadaki Canvas adlı çizim alanına çiziliyor; 3D oyunlarda tarayıcı WebGL ile ekran kartından yardım alıyor. Ses, klavye, fare ve dokunma girdileri de tarayıcının kendi araçlarıyla okunuyor.

Oyun sayfasını açtığında oyunun kodu, görselleri ve sesleri tarayıcına yükleniyor. Tarayıcı bu kodu çalıştırıyor, oyun da sayfanın içindeki bir alanda başlıyor. Bilgisayarına ayrı bir program kurulmuyor; sekmeyi kapattığında oyun da kapanıyor. Tarayıcı indirdiği dosyaların bir kısmını önbellekte tuttuğu için aynı oyunu ikinci kez açtığında yükleme genellikle daha kısa sürüyor.

Oyunların hepsi aynı yerden gelmiyor. Bir kısmı sitenin kendi oyun sunucusundan açılıyor. Birçoğu ise geliştiricinin ya da oyunu dağıtan yayın ağının sunucusundan, sayfaya gömülü bir çerçeve (iframe) içinde yükleniyor. Bu ikinci gruptaki oyunlar, oyun başlamadan önce ya da bölüm aralarında kendi reklamlarını gösterebiliyor.

Bu yaklaşımın ne kadar hafif olabileceğine güzel bir örnek Hue Jumper. Retro görünümlü bu sonsuz yarış oyunu yalnızca 2 kilobaytlık kodla yazılmış. Buna rağmen gün batımından gece maviye geçen renklerle koca bir yol manzarası çiziyor. Her tarayıcı oyunu bu kadar küçük değil elbette, ama yükleme genellikle bir uygulama kurmaktan çok daha kısa sürüyor.

Sitedeki oyunlar ücretsiz. Kurulum olmadığı için beğenmediğin bir oyunu silmekle de uğraşmıyorsun: sekmeyi kapatıp bir sonrakine geçiyorsun.

İndirmeden oynanan oyunlar telefonda açılır mı?

Çoğu açılıyor, ama hepsi değil. Telefonundaki tarayıcı da HTML5 çalıştırdığı için aynı oyun sayfası mobilde de yüklenebiliyor. Asıl belirleyici olan, oyunun dokunmatik ekran için kontrol sunup sunmadığı.

Örnek oyunlardan beşi telefonda oynanabiliyor. Ancient Beast ise mobil desteği olmayan bir strateji oyunu; iki oyuncunun aynı bilgisayarda sırayla oynaması için tasarlanmış. Böyle bir oyunu telefonda zorlamak yerine bilgisayar başına geçtiğin bir akşama saklamak daha mantıklı.

Ekran yönü ikinci önemli ayrıntı. Hue Jumper ve Particle Clicker yatay ekranda oynanıyor; Particle Clicker'ı mobilde açınca telefonu yan çevirmen gerekiyor. 2048, Mahjong Solitaire ve Batak ise iki yönde de çalışıyor, yani telefonu dikey tutarken de rahatça oynayabilirsin.

Telefonunda ekran döndürme kilidi açıksa yatay oyunlar dikey kalıp sıkışık görünebilir. Böyle bir durumda ilk iş bu kilidi kapat.

Fare, klavye ve dokunmatik: kontroller nasıl değişiyor?

Tarayıcı oyunları bilgisayarda fare ve klavyeyi, telefonda dokunmayı kullanıyor. Aynı oyunun iki cihazda farklı kontrolleri olabiliyor. Oyun sayfasındaki tuş listesine yarım dakika ayırmak ilk turu kurtarıyor.

• 2048: Ok tuşları ya da W, A, S, D ile bütün kareleri bir yöne kaydırıyorsun. Telefonda parmağını tahta üzerinde kaydırman yeterli.
• Hue Jumper: Bilgisayarda tıklayınca fare imleci kilitleniyor ve fareyi sağa sola kaydırarak direksiyonu çeviriyorsun. Fare tuşunu basılı tutmak fren, çift tıklamak zıplama. Telefonda parmağını ekranda tutunca araç hızlanıyor, kaydırınca dönüyor.
• Batak: Dokunmatikte bir karta ilk dokunuşta kart kalkıyor, ikincisinde oynanıyor. Klavyede 4-9 teklif veriyor (10-13 için önce 1), P pas diyor, 1-4 kozu seçiyor; sol ve sağ ok kartlar arasında geziyor, Enter oynuyor.
• Mahjong Solitaire ve Particle Clicker: Mahjong tıklama ya da dokunmayla, Particle Clicker tıklamayla oynanıyor; ikisinde de klavyeye ihtiyaç yok.

İmleci kilitleyen oyunlardan çıkmak istediğinde, tarayıcıların çoğunda Esc tuşu fareyi serbest bırakır. Hue Jumper'da sekme değiştirmek ya da başka bir pencereye geçmek için bunu bilmek işe yarıyor.

Kayıt ve ilerleme: tarayıcı neyi hatırlar?

İndirmeden oynamanın en çok merak edilen tarafı ilerlemenin akıbeti. Tek bir cevabı yok, çünkü her oyun kendi kayıt yöntemini kullanıyor.

Particle Clicker bunu açıkça yapıyor: ilerleme otomatik kaydediliyor ve geri döndüğünde laboratuvar kaldığı yerden devam ediyor. Kısa oturumlarla büyüyen bir oyun için bu ciddi bir kolaylık.

Genel bir kural olarak tarayıcı oyunlarındaki kayıt çoğu zaman o cihazdaki o tarayıcıda tutulur. Bundan birkaç pratik sonuç çıkıyor:

• Bilgisayarda başladığın ilerlemeyi telefonda görmeyi bekleme; kayıt genellikle cihaza ve tarayıcıya bağlıdır.
• Tarayıcı verilerini ya da çerezleri temizlemek yerel kayıtları da silebilir.
• Gizli sekmede oynarsan pencere kapandığında kayıt da büyük olasılıkla gider.

Kısa turlu oyunlarda bu pek dert olmuyor. 2048'de tur, tahta dolup hamle kalmayınca bitiyor ve Yeni Oyun düğmesi her şeyi sıfırlıyor. Batakta da oyun 5, 10 ya da 20 dağıtım sürüyor; oturup başından sonuna oynayabiliyorsun.

Farklı türlerden altı başlangıç oyunu

Seçimdeki ölçüt tür çeşitliliği: bir yarış oyunu, iki bulmaca, bir kart oyunu, bir tıklama oyunu ve iki kişilik bir strateji. Hangisinin sana uyduğunu birkaç dakikada anlarsın.

Hue Jumper: süreyle yarışan sonsuz yol

Alçak poligonlu bir yolda gaza basıyor, süre bitmeden bir sonraki kontrol noktasına yetişmeye çalışıyorsun. Her kontrol noktası saatine biraz süre ekliyor ve bütün renk paletini değiştiriyor. Yoldan çıkmak seni yavaşlatıyor, bu yüzden freni yalnızca keskin virajlardan önce kısaca kullan. Tepelerde çift tıklamayla zıplayıp havada mesafe kazanabilirsin.

Hue Jumper

Yarış Mobilde oynanır

Ufka kadar uzanan alçak poligonlu bir yolda gaza basıyor, süre bitmeden bir sonraki kontrol noktasına yetişmeye çalışıyorsun. Hue Jumper, retro görünü...

Oyna

2048: dört dörtlük tahtada sayı birleştirme

Aynı sayılar çarpışınca birleşip ikiye katlanıyor: 2 ile 2 dört, 4 ile 4 sekiz ediyor. Her hamleden sonra boş bir kareye yeni bir 2 ya da 4 düşüyor. Büyük sayıları bir köşede toplayıp o köşeyi bozacak yönde kaydırmaktan kaçınmak, uzun dayanmanın bilinen yolu. 2048 karesine ulaşınca durmak zorunda değilsin.

2048

Bulmaca Mobilde oynanır

Sayı karelerini dört yönden birine kaydırıyor, aynı değerler çarpıştığında onları birleştirip ikiye katlıyorsun: 2 ile 2 dört, 4 ile 4 sekiz ediyor. 2...

Oyna

Mahjong Solitaire: sakin ama dikkat isteyen eşleştirme

Üst üste dizilmiş taşlardan aynı desene sahip serbest çiftleri kaldırıyorsun. Bir taşın serbest sayılması için üstünün boş, sol ya da sağ yanının açık olması gerekiyor. Mevsim ve çiçek taşları kendi grupları içinde eşleşiyor. Kaplumbağadan ejderhaya 80'den fazla dizilim, rastgele tahta oluşturucu ve herkes için aynı olan günlük bulmaca var. Takılırsan İpucu, yanlış hamlede Geri Al imdadına yetişiyor.

Mahjong Solitaire

Mahjong Mobilde oynanır

Üst üste dizilmiş taşlardan aynı desene sahip serbest çiftleri bulup kaldırarak tahtayı temizlemeye çalışıyorsun. Mahjong Solitaire, kaplumbağadan ejd...

Oyna

Batak: üç bilgisayar rakibe karşı ihale

Dört kişilik bu ihaleli batakta masadaki diğer üç oyuncu bilgisayar ve herkes kendi adına oynuyor. 52 kartlık desteden her oyuncuya 13 kart düşüyor. İhaleyi alırsan söylediğin kadar eli toplamaya, alamazsan ihale sahibini batırmaya çalışıyorsun. Yeni başlayanlar için kullanışlı bir ayrıntı: oynayamayacağın kartlar soluk görünüyor, dokunursan da nedeni yazıyor.

Batak

Kart ve Kağıt Mobilde oynanır

Batakta ihaleye girer, ihaleyi alırsan söylediğin kadar eli toplamaya, alamazsan ihale sahibini batırmaya çalışırsın. Bu ihaleli batak dört kişilik bi...

Oyna

Particle Clicker: tıkladıkça büyüyen laboratuvar

Ortadaki parçacık dedektörüne tıklayıp veri topluyorsun. Veri, Araştırma bölümünde itibar ve fon getiriyor; fonla İK bölümünden öğrenci ve araştırmacı alıyorsun, onlar da sen tıklamasan bile veri üretiyor. Yükseltmeler hem senin hem çalışanların verimini artırıyor. Gluonlardan Higgs bozonuna uzanan her keşfin yanında, ne olduğunu anlatan bir bilgi düğmesi bulunuyor ve fizik bilgisi gerekmiyor.

Particle Clicker

Idle Mobilde oynanır

Ekranın ortasındaki parçacık dedektörüne tıklayarak veri topluyor, bu veriyi araştırmaya yatırıp kendi fizik laboratuvarını büyütüyorsun. Particle Cli...

Oyna

Ancient Beast: aynı bilgisayarda iki kişilik taktik

İki oyuncu sırayla Karanlık Rahip olarak plazma harcıyor ve yaratıklarını altıgenlerden oluşan savaş alanına çağırıyor. Her yaratığın dört özel yeteneği var; amaç rakibin rahibini yere sermek. Konum belirleyici: bir altıgen geride durmak saldırıdan koruyor, yanlış yerde kalan bir yaratık ise tek turda düşebiliyor. Turunu sağdaki kum saatiyle bitirip sırayı arkadaşına bırakıyorsun.

Ancient Beast

Strateji 2 kişilik Klavye ve fare

Karanlık Rahip olarak plazma harcayıp yaratıklarını altıgenlerden oluşan savaş alanına çağırıyor, her birinin dört özel yeteneğini kullanarak rakibini...

Oyna

İlk oyunu açarken kısa kontrol listesi

1. Cihazına bak: Telefondaysan oyunun mobil desteği olduğundan emin ol.
2. Ekran yönünü ayarla: Yatay oyunlarda telefonu çevir, gerekiyorsa döndürme kilidini kapat.
3. Kontrolleri oku: Oyun sayfasındaki tuş listesi ve nasıl oynanır notu ilk dakikayı kolaylaştırır.
4. Sesi denetle: Tarayıcılar bazen sesi ilk etkileşime kadar bekletir; ses gelmiyorsa oyun alanına bir kez tıkla.
5. Kaydı düşün: Uzun soluklu bir oyunda ilerlemeyi korumak için aynı cihaz ve tarayıcıyla devam et.

Hangisiyle başlamalı?

Beş dakikalık bir molan varsa 2048 ya da Mahjong Solitaire'i aç; ikisi de telefonu dikey tutarken çalışıyor. Bilgisayar başındaysan ve yanında biri varsa Ancient Beast'le bir maç kur. Uzun soluklu bir şey istiyorsan Particle Clicker'ı seç; ilerlemesi kendiliğinden kaydedildiği için ertesi gün aynı tarayıcıda kaldığın yerden sürdürürsün.